Een koffie die je krijgt aangeboden door een onbekende of gewoon even een praatje maken: het zijn kleine momenten die in onze gehaaste samenleving vaak verloren gaan, maar die wel degelijk een plaats krijgen in horecazaken die zich profileren als Hartelijke Plekken. Ook in West-Vlaamse steden zetten handelaars bewust hun deur open voor mensen die het financieel moeilijk hebben of nood hebben aan warm, menselijk contact.
Hartelijke Plekken is een project van Enchanté, een vzw die in 2018 in Gent werd opgericht. De organisatie groeide uit een burgerinitiatief dat de kloof wil verkleinen tussen mensen die hulp nodig hebben en zij die willen helpen. “Onze missie is om solidariteit vanzelfsprekend te maken”, zegt Nele Roelens, projectmedewerker voor West-Vlaanderen. “Dat doen we door verschillende initiatieven uit te werken die positieve ontmoetingen stimuleren en toegankelijk maken.”
Een daarvan is het uitbouwen van een netwerk van Hartelijke Plekken. Dat zijn koffiebars, restaurants, cultuurhuizen, … waarvan de uitbaters zich engageren om iedereen welkom te heten. In deze zaken kan iemand een extra consumptie betalen, die de handelaar gebruikt om iemand die er nood aan heeft te trakteren op een gratis koffie of maaltijd. Die ‘uitgestelde consumpties’ komen terecht bij wie aangeeft er nood aan te hebben.
“En daarbij maken we geen onderscheid: de Hartelijke Plekken zijn zowel voor mensen die op straat leven, die het financieel of op een andere manier moeilijk hebben maar net zo goed mensen die een donkere dag meemaken en nood hebben aan een steuntje”, legt Nele uit. “Dat kan in de vorm van koffie, thee, frisdrank, soep of lunch, maar je kunt ook kenbaar maken dat je gewoon nood hebt aan een praatje, je gsm wil opladen of even wat warmte zoekt zonder iets te moeten consumeren. Met telkens dat ene doel voor ogen: mensen die om gelijk welke reden wat uit de maatschappelijke boot vallen toch wat gemakkelijker te laten deelnemen aan het sociale verkeer in een stad.”
Vertrouwen
Hartelijke Plekken is gebouwd op onderling vertrouwen. Niemand hoeft zich te legitimeren of is uitleg verschuldigd. “En dat werkt. Mensen maken hier geen misbruik van, meestal moeten ze al een drempel overwinnen om een traktatie te durven vragen. Want het is niet gemakkelijk om voor jezelf toe te geven dat je kwetsbaar bent. Daarom ook werken we samen met lokale sociale organisaties die de Hartelijke Plekken bij hun doelgroepen bekend maken en uitleggen dat ze op die plaatsen welkom zijn”, aldus Nele.
“Op Hartelijke Plekken willen we solidariteit vanzelfsprekend maken”
“En wie geld schenkt, kan er ook zeker van zijn dat het terecht komt bij iemand die het kan gebruiken. We breiden ons netwerk voorlopig niet verder uit, maar zetten in op de consolidatie ervan en op het nog ruimer bekend maken van onze werking bij de mensen voor wie het bedoeld is. Intussen zijn er in onze provincie Hartelijke Plekken in Brugge, Kortrijk, Roeselare en binnenkort ook in Oostende. De locaties zijn terug te vinden online, of op stadsplannetjes die gratis verspreid worden door onze vrijwilligers bij sociale organisaties en de stadsdiensten.”
Ingeburgerd
Brugge telt 20 Hartelijke Plekken, waar een trekkersgroep met leden van verschillende sociale organisaties sinds anderhalf jaar haar schouders onder zet. Isa Moerenhout is een van hen, als projectcoördinator van het Brugse café Korf, een van de Hartelijke Plekken in de stad.
“We zetten altijd al heel erg in op de hartelijke uitstraling van ons café”, stelt ze. “Mensen vinden hier sowieso een huiselijke sfeer, en wie hier werkt, weet op welke manier ze iemand op een subtiele manier kunnen aanspreken. Daardoor denk ik dat mensen zich hier snel thuis voelen of zich in elk geval veilig genoeg voelen om een uitgestelde consumptie of een andere dienst zoals toiletgebruik, de krant lezen, een praatje maken… te durven vragen. Sommige klanten kennen we intussen zo goed dat ze het zelfs niet meer hoeven te vragen. We praten er zoveel mogelijk over, op onze drankenkaart staan consumpties die in aanmerking komen om geschonken te worden met een hartje aangeduid, we maken onze volgers op sociale media er attent op dat dit bestaat… Het zijn allemaal kleine stapjes, maar na anderhalf jaar heb ik het gevoel dat het principe van Hartelijke Plekken echt ingeburgerd geraakt, mensen er meer vertrouwd mee zijn en er zelfs al wat minder schroom rond ervaren.”
“Er zijn andere initiatieven om mensen te helpen, zoals voedselbanken, en die zijn meer dan nodig maar je vindt er niet het échte sociale leven waar iedereen aan deelneemt”, besluit Isa. “Hartelijke Plekken speelt daarop in en geeft mensen de kans om gewoon iets te gaan drinken op café en contact te maken met anderen.”
Info: www.enchantevzw.be
