Komend weekend opent de tentoonstelling ‘De wereld van kerst’ in de Sint-Antoniuskerk op de Vuurtorenwijk. 800 jaar geleden werd voor de eerste keer het kerstverhaal uitgebeeld door Franciscus van Assisi in Greccio. Deze evolueerde tot wat we vandaag verstaan onder ‘een kerststal’. “Deze gelegenheid wilden we niet zomaar laten voorbijgaan en daarom stellen we 300 exemplaren van over de hele wereld tentoon”, licht initiatiefnemer Miguel Stas (60) toe.
De kerststal kent een lange geschiedenis en die is vanaf zaterdag te ontdekken in de kerk van de Vuurtorenwijk. Miguel Stas licht niet alleen de evolutie van de kerststal toe, maar brengt ook 300 exemplaren mee uit de hele wereld. “800 jaar geleden mocht Franciscus van Assisi het kerstverhaal uitbeelden. In Greccio in een grot heeft hij zijn broeders uitgenodigd, lokale boeren met een os, een ezel en er werd een kindje in stro gelegd. Er was nog geen Maria en Jozef. Daar hebben ze Kerstmis gevierd op kerstnacht”, vertelt Miguel. Dat werd jaar na jaar herbeleefd bij de broeders. “Daarna zijn er gaten in de geschiedenis. Tijdens het Concilie van Trente werd dan beslist om weer meer af te beelden om mensen terug naar de kerk te krijgen. Daar is beslist hoe de kerststal moest geplaatst worden. Het gekke is dat de meeste mensen de kerststal nog altijd op dezelfde manier plaatsen met Maria links, jozef rechts en in het midden kindje Jezus en daarachter de os en de ezel. Dan heb je nog de herders links en de koningen rechts, met als eerste de knielende koning.”
Stal met 49 beeldjes
De traditie werd door de jaren heen verspreid over de wereld. Er zijn dan ook heel wat exemplaren te zien tijdens de expo. “Zo heb je in de Napolitaanse kerststallen heel wat extra figuren. Ik heb er eentje die hier zal staan met 49 beeldjes. De ober van het dorpscafé zit daar in. Op vandaag heb je exemplaren met Diego Maradonna tot zelfs Dries Mertens. De Duitse zijn dan weer typisch houten stallen. Je hebt ook santons, uit de Provence. Napoleon had de kerststallen verboden en mensen zijn een soort terracotta beeldjes zelf beginnen beschilderen om thuis te plaatsen. Die zijn tussen 7 en 13 cm groot en dat wordt nu nog altijd gedaan.”
Bij ons brak de traditie pas heel laat door, na de Tweede Wereldoorlog. Onze missionarissen hebben het fenomeen dan meegenomen naar de wereld en dat zal je hier ook zien. Het mooie is dat elk volk dat vertaald heeft op zijn eigen manier. Ik heb er twee uit Vietman, dat is een volledig andere stijl dan de Filipijnen, maar een kerststal is ook niet hetzelfde in Peru als in Ecuador. Het Scandinavische noorden gaat dan weer meer naar designmodellen. De Tsjechen maken kerststallen van maïsbladen.”
Fascinatie
Miguel, die nu op de Vuurtorenwijk woont, is gefascineerd door het erfgoedkundige verhaal van de kerststallen. “Ik vind het mooi hoe de wereld vanuit zijn eigen cultuur daar een invulling aan gegeven heeft. Ik ben daar sinds 2001 mee bezig. Ik woonde toen in Amsterdam en er werd me gevraagd om eens de geschiedenis mee te geven van de kerststal. Ik ben ondertussen op verschillende plaatsen geweest en ik ben meer en meer die geschiedenis gaan uitdiepen.”
Het Comité Kerststal 800 opteerde voor twee grote tentoonstellingen. Eén in Oostende en één in Sint-Truiden, om het heugelijk feit dat de kerststal 800 jaar bestaat, onder de aandacht te brengen. Daarnaast zijn er kerstpunten in meerdere steden zoals onder meer Gent, Diest, Landen, Brussel, Mechelen, Dendermonde, Ninove, het Begijnhof van Brugge, Tongerlo… Miguel krijgt de kerststallen van heel wat mensen. “Sommige mensen geven hun exemplaar liever aan ons omdat ze bang zijn dat het verloren gaat als ze sterven, omdat de generatie die volgt er minder waarde aan hecht. Daarnaast zie je dat veel oudere mensen een kleiner exemplaar vragen om toch nog iets te kunnen plaatsen in hun kamer in het woonzorgcentrum waar ze wonen.” Er zijn in de tentoonstelling ook speciale kerststallen te zien voor kinderen.
De tentoonstelling loopt van 10 december tot en met 7 januari, alle dagen in de weekends en de kerstvakantie van 9 tot 17 uur., op schooldagen van 9 tot 12 uur. De namiddagen zijn na afspraak voorbehouden voor scholen en verenigingen. Er wordt een bijdrage van 1 euro gevraagd voor de expo.
