Zijn we met z’n allen hopeloze nostalgici geworden, Pieter-Jan Breyne vraagt het zich af.
Duizend oud-leerlingen die in Ieper hun voormalige lagere school voor de laatste keer bezoeken, voor die omgevormd wordt tot een wooncomplex; het succes van radiostations met muziek uit de jaren stillekes, Facebook vol weetjes over het verleden in stad X of gemeente Y: zijn we met z’n allen hopeloze nostalgici geworden? Wat heeft vroeger dat vandaag en morgen ontberen? Het is voorbij, dat is al één iets. Je kunt er niks meer aan veranderen, en waarom zou je ook: het is al lang niet meer de realiteit van toen die zich in onze grijze cellen heeft genesteld, wel een geromantiseerde versie – slechts losweg ‘gebaseerd op waargebeurde feiten’, waar de scherpe kantjes van zijn afgevijld. Of, omgekeerd: enigszins opmerkelijke gebeurtenissen zijn mettertijd uitgegroeid tot ware heldentoeren, elk jaar iets groter, hoger, méér. Het voordeel van een slecht geheugen is dat men van dezelfde goede dingen meer dan eens kan genieten. Nietzsche, als ik het me goed herinner.
Warm bad op koude winterdag
Dat oprakelen van hoe het vroeger was – of niet was – voelt als een warm bad op een koude winterdag, als allen samen voor de open haard. Een weldaad, je wentelt je erin, gaat met je vinger door de pot tot je het laatste restje binnen hebt. De tijd staat niet stil en als we dan toch eens de pauzeknop mogen indrukken, of zelfs ‘rewind’ kunnen gaan, voelt dat als een ontsnapping, pendant van het schijnbaar eindeloos complexere leven van vandaag, met constante bereikbaarheid – ook wanneer we incommunicado verkiezen -, oneindig veel kansen en dito keuzestress, een welvaart die z’n gelijke niet kent in een economische crisis zonder voorgaande. Dat was vroeger wel anders, toen we ongedwongen noten konden rapen op de speelplaats: menselijker, kleinschaliger, eenvoudiger quoi.
Mentale hygiëne
Een mens heeft dat eens nodig, terugkeren naar zijn jeugd, en naar die van zijn ouders en grootouders. Omdat het vroeger beter was? Hoegenaamd niet. Wel omdat het de jachtigheid van vandaag, die pletwals die al menig individu heeft vermalen, even een halt kan toeroepen. Mentale hygiëne. En als u me nu wilt excuseren, ik heb een videocassette van ‘Les Chevaliers du Zodiaque’ teruggevonden.
