Onze stad zag in de voorbije eeuwen veel mensen passeren die in hun tijd grote bekendheid genoten maar daarna in de nevelen van de geschiedenis verdwenen. Gediplomeerd gids Chris Weymeis haalt elke week zijn loep boven en vertelt het verhaal van die ‘vergeten’ Bruggelingen. Vandaag: Theodoor Jacobus Rijken, stichter van de Frères.
Wie in Brugge kent de Frères niet? Minder bekend is waarschijnlijk dat de stichting van de Congregatie van de Broeders Xaverianen, zoals de Frères officieel heten, in Brugge plaatsvond. Dat gebeurde door de Nederlander Theodoor Jacobus Rijken in 1839, maar vooraleer de broeders zich aan de Mariastraat vestigden, hadden ze al een stukje Brugge doorkruist.
Trappist
Rijken werd geboren in het Noord-Brabantse Elshout op 30 augustus 1797. Op tienjarige leeftijd stierf zijn vader. Hij kreeg een opleiding tot schoenmaker en bekeerde zich op 19-jarige leeftijd (opnieuw?) tot het katholicisme. Eventjes probeert hij trappist in Westmalle te worden, maar dat wordt door de politiek van de Nederlandse koning Willem I zo goed als onmogelijk gemaakt. Als Rijken verneemt dat de Vlaamse priester Karel Nerinckx vruchteloos probeert om in Amerika een congregatie van onderwijzende broeders te stichten, wordt zo’n stichting zijn levensdoel. Tijdens een pauselijke audiëntie in 1827 krijgt hij van Leo XII echter geen toestemming voor een dergelijke stichting. Maar Rijken zet door. Hij maakt kennis met de Brugse priester Lodewijk Vincent Donche die hem de raad geeft in te treden in het trappistenklooster van Oelenberg (Elzas). Rijken treedt er in 1828 in, maar vindt er zijn draai niet en verlaat in 1830 het klooster.
Amerika
Hij trekt naar Amerika, maar komt in 1834, samen met de Vlaamse priester Leo Fidelis Van Den Poel, naar Brugge waar hij zich als schoenmaker vestigt in de Korte Vuldersstraat. Opnieuw neemt Rijken zijn plannen voor de stichting van een congregatie op en dit keer krijgt hij de steun van de Brugse bisschop François René Boussen. In 1839 verhuist hij naar de Ezelstraat waar enkele jongemannen zich bij hem voegen. Als de woning te klein wordt voor de jonge gemeenschap, verhuist die naar Het Walletje aan de Vlamingdam, nu het klooster van de zusters dominicanessen. In Het Walletje wordt gestart met een kleuterschool, maar dat is in de arme Sint-Gillisparochie geen succes.
Burgerschool
In 1844 start Rijken met een betalende burgerschool in het huis La Belle Vue aan de Sint-Salvatorskerkhof en als die woning te klein wordt, verhuist de jonge congregatie in 1848 naar het Onze-Lieve-Vrouwekerkhof, nu Guido Gezelleplein, de plek waar de Frères zich nog steeds bevinden. Theodoor Jacobus Rijken overlijdt op 26 november 1871 in het huis De Clyncke aan de Oude Burg 33 in Brugge. (CW)
