Op 1 oktober gaat de West-Vlaamse provinciegouverneur Carl Decaluwé met pensioen. Hoe moet het nu verder? Wie volgt hem straks op? En wat doet een gouverneur eigenlijk? Wij beantwoorden vijf prangende vragen.
1. Waarom stopt de gouverneur op 1 oktober?
De reden is simpel: op 12 september wordt Carl Decaluwé er 66 en bereikt hij dus de pensioengerechtigde leeftijd. Hij stopt met gemengde gevoelens als gouverneur van West-Vlaanderen. “Ik doe mijn job graag. Het was een voorrecht om dat bijna 15 jaar te kunnen doen. Maar ik ben ook pragmatisch ingesteld: er zijn nog andere dingen in het leven dan werken. Mijn vrouw is al enkele jaren met pensioen en we willen graag nog enkele mooie reizen maken. Hoe ouder je wordt, hoe meer je het ontziet om ver te gaan.”
2. Wat doet de gouverneur eigenlijk juist?
De gouverneur is in West-Vlaanderen de commissaris van de Vlaamse én de federale regering. “In feite ben je de eindverantwoordelijke voor de veiligheid in je provincie”, legt Carl Decaluwé uit. “Veiligheid in de breedste zin van het woord. Je coördineert en faciliteert de noodplanning en de samenwerking tussen de politiekorpsen. Een pluspunt is dat de gouverneur in de luwte kan werken en niet hele dagen opgejaagd wordt door de media.”
3. Kan iedereen solliciteren voor de job?
Om gouverneur te kunnen worden, moet je aan slechts drie voorwaarden voldoen: Belg zijn, geen strafblad hebben en tien jaar ‘relevante ervaring’ hebben. Je hoeft dus geen politicus te zijn om gouverneur te worden. In Oost-Vlaanderen bijvoorbeeld werd in het verleden Jan Briers, de voormalige gedelegeerd bestuurder van het Festival van Vlaanderen, gouverneur. Het is de Vlaamse regering die in onderling overleg beslist wie de nieuwe provinciegouverneur wordt, na eensluidend advies van de federale regering.
“Concreet betekent dit dat minister-president Matthias Diependaele (N-VA) eerst in zijn coalitie overlegt en dan contact opneemt met federaal premier Bart De Wever (N-VA)”, stelt politicoloog Carl Devos, professor aan Universiteit Gent. “De Vlaamse Regering zal geen kandidaat aanduiden die niet de goedkeuring meedraagt van de federale regering.”
Volgens Devos worden de ‘postjes’ verdeeld bij de regeringsvorming. “Ook gouverneursambten waarvan men weet dat ze in de komende legislatuur vrij komen, zoals die van West- en Oost-Vlaanderen. In die onderhandelingen wordt beslist: welke partij krijgt welke provincie? En dan is het aan die partij om een kandidaat voor te stellen die binnen de Vlaamse en federale regering op steun kan rekenen. De overwegingen kunnen heel uiteenlopend zijn: soms is dat een troostprijs, soms een beloning, soms om iemand een uitweg te bieden, soms een heel positieve keuze.”
4. Wordt de nieuwe gouverneur sowieso een N-VA’er, aangezien dat de grootste partij is?
Niet per definitie. De electorale verhoudingen tellen zeker mee in de globale verdeling van mandaten, maar een partij die recht op een gouverneur heeft, kan daaraan verzaken, omdat ze een ander mandaat belangrijker vindt. Het gouverneurschap biedt een partij wat mogelijkheden, maar het is voor de politieke partijen electoraal niet zo interessant. Want een gouverneur hoort neutraal te zijn. Je kunt die niet meer uitspelen bij de volgende verkiezingen.
“Het is in de praktijk geen puur wiskundig gebeuren, maar resultaat van overweging en onderhandeling”, zegt Carl Devos. “Bij de formatie werd gezegd dat CD&V voor een verlenging in West-Vlaanderen wou gaan. CD&V stemde in 2020 in met twee gouverneurs voor N-VA, in Vlaams-Brabant en Limburg, omdat ze toen al aan West-Vlaanderen dachten.”
5. Wie zijn de voornaamste kandidaten om Carl Decaluwé op te volgen?
De uittredende gouverneur hult zich in stilzwijgen. “Ik ga mij niet uitspreken over mijn persoonlijke voorkeur”, zegt Carl Decaluwé. Volgens Carl Devos worden bij CD&V verschillende namen genoemd: Hilde Crevits, Kris Declercq of Nathalie Muylle. Hilde Crevits gaf al eerder aan dat ze nooit in de Vlaamse regering zou gestapt zijn om binnen de twee jaar te vertrekken. Intimi vertellen ons dat ze een ‘partijsoldaat’ is: als de partij haar iets vraagt, zal ze het doen. “Ze heeft het profiel: Hilde Crevits kent de provincie West-Vlaanderen van binnen en van buiten”, aldus Carl Devos. “Maar wil ze het zelf wel? Ze zou veel impact verliezen en ik weet dat ze dat belangrijk vindt. Maar het blijft zeker in onze provincie een mooi en belangrijk mandaat. Allicht staat de naam van de opvolger van Carl Decaluwé al in een Atoma-schriftje, of toch tenminste welke partij die mag leveren. Voor N-VA wordt Sander Loones wel eens genoemd, maar hij werd liever burgemeester van Koksijde dan minister. Geert Bourgeois en Jean-Marie Dedecker zijn er te oud voor. Een jonge gouverneur gaat langer mee.”
