Met ART.BE levert de naar Harelbeke uitgeweken Kortrijkzaan Julien Delagrange (31) geen klassieke kunstcatalogus af, maar een ambitieus statement over België als kunstland. Het rijk geïllustreerde boek brengt 151 hedendaagse kunstenaars samen en leest tegelijk als gids, overzicht én uitnodiging. “Ik wist vrijwel meteen dat dit geen traditioneel overzicht mocht worden”, zegt Delagrange. “Het is een ode én een ontdekkingstocht door een uitzonderlijk rijk kunstlandschap dat te vaak versnipperd blijft.”
Het symbolische vertrekpunt is het geboortejaar van Marcel Broodthaers in 1924, maar ART.BE reikt resoluut tot vandaag. Wat Julien Delagrange als student kunstwetenschappen zelf miste, wilde hij nu tastbaar maken: een helder vertrekpunt voor wie wil begrijpen wie ertoe doet, waar kunstenaars te vinden zijn en hoe die veelvormige Belgische scene in elkaar haakt. Geen theoretisch bastion, wel een toegankelijke gids waarin het werk centraal staat, telkens vergezeld van een beknopte maar contextuele schets.
Open register
De selectie van 151 kunstenaars is allesbehalve arbitrair. Ze steunt op een data-gedreven analyse via het Artfacts-algoritme, aangevuld met de inzichten van nationale connaisseurs. Zo ontstaat een doorsnede die zowel de internationale zwaargewichten als minder evidente namen omvat. “Het is geen best of en zeker geen persoonlijke canon”, benadrukt Delagrange. “Kunst kent geen finaliteit. Dit is een open register.”
Die openheid vertaalt zich ook in een kritische blik op structurele onevenwichten, zoals gender en generatie. De cijfers tonen hoe vrouwelijke kunstenaars historisch minder kansen kregen en hoe bepaalde generaties domineren. ART.BE benoemt die spanningen expliciet, zonder ze glad te strijken.
“België is een lappendeken van talen, regio’s en invloeden. Die ambiguïteit is onze kracht”
Wat België onderscheidt van zijn buurlanden, ziet Delagrange niet in één stijl of school, maar in een houding. “België is een lappendeken van talen, regio’s en invloeden. Die ambiguïteit is onze kracht.” Hij verwijst naar het begrip belgitude: een identiteit zonder vaste identiteit, gekenmerkt door twijfel, zelfspot en absurditeit. Net die frictie voedt volgens hem de originaliteit van Belgische kunstenaars. Pluraliteit en gebrek aan eenheid zijn hier geen zwakte, maar een creatieve motor.
Ook de structuur van het boek onderstreept die visie. Kunstenaars zijn alfabetisch gerangschikt, niet chronologisch. Generaties lopen door elkaar, waardoor oeuvres met elkaar in gesprek gaan zonder kunsthistorische dwangbuizen. Het zwaartepunt ligt logisch bij kunstenaars die vandaag cultureel prominent zijn, maar jonge pioniers krijgen evenzeer ruimte. Het resultaat is een levend overzicht, geen museale vitrinekast.
De toon van ART.BE is bewust helder. Delagrange verzet zich tegen hermetische kunsttaal, maar weigert tegelijk alles te vereenvoudigen. “Je mag de lezer niet onderschatten.” De teksten sturen, zonder dicht te timmeren. In kunst bestaat zelden één juist antwoord; de ervaring van het werk blijft essentieel. Dat maakt het boek bijzonder geschikt voor nieuwkomers, zonder de doorgewinterde lezer te vervelen.
Nieuwsgierigheid
Die missie sluit naadloos aan bij Delagranges werk als oprichter van CAI – Contemporary Art Issue, een hybride platform dat via online media, educatie en curatorschap miljoenen mensen bereikt. ART.BE is daar de fysieke tegenhanger van: traag, tastbaar en verdiepend, in een medialandschap dat steeds vluchtiger wordt.
Is ART.BE een momentopname of een fundament? “Beide”, besluit Delagrange. “Het is een snapshot van vandaag, maar ook een tegengewicht tegen de illusie dat overzichtswerken ooit af zijn.”
Als het boek over twintig jaar opnieuw wordt vastgenomen, hoopt hij vooral dit: dat het de plek was waar nieuwsgierigheid ontstond. “Want ART.BE wil geen eindpunt zijn, maar het begin van een verdere ontdekkingstocht”, besluit Julien Delagrange.
