Al meer dan 25 jaar duikt Kurt Wertelaers in verhalen waarvan het officiële spoor al lang doodloopt: onopgeloste moorden, spoorloze verdwijningen, dossiers die in archiefdozen verdwijnen. “Zoeken als de rest het al heeft opgegeven, dat is wat mij altijd heeft voortgestuwd”, zegt Wertelaers. Eind februari strijkt hij voor het eerst met zijn Cold Case Campus neer in Kortrijk.
Met zijn Cold Case Bureau Van Meerbeeck probeert Kurt Wertelaers niet alleen antwoorden te vinden, maar ook beweging te krijgen in vastgeroeste dossiers. Zijn fascinatie begon vroeg. “Als ik las dat iemand zogezegd ‘in rook was opgegaan’, dan begon mijn hoofd te malen. Dat kan toch niet? Er moet iets zijn, iemand die iets weet?”
Als misdaadjournalist schreef hij jarenlang over onopgehelderde zaken, maar merkte hij ook hoe het verhaal voor hem stopte zodra het artikel verscheen. “De inkt was droog, de laptop ging dicht, en de nabestaanden bleven achter met hun vragen. Dat begon te knagen.” Het kantelpunt kwam toen hij een moeder beloofde niet enkel te schrijven, maar ook te zoeken. Samen slaagden ze erin een cold case te laten heropenen. “Daar is de kiem gelegd van wat we vandaag doen.”
Geen politieman
Wertelaers vond ook het graf terug van Angèle Van Meerbeeck: zij was ooit even de oudste Belg, tot bleek dat ze al tientallen jaren spoorloos was. Niemand had de moeite gedaan om haar verhaal te reconstrueren. “Naar haar heb ik ons bureau genoemd. Omdat zij staat voor wat wij doen: blijven zoeken wanneer anderen stoppen.”
Toch bewaakt hij bewust de grens met het gerecht. “Ik ben geen politieman. Ik heb geen handboeien, wel een pen en een notitieblokje.” Zijn rol is die van onderzoeksjournalist: luisteren naar nabestaanden, documenten analyseren, tijdlijnen bouwen en scenario’s uitwerken. “Als ik morgen iemand in Zuid-Frankrijk moet spreken, stap ik in de auto. Politie en parket zijn vaak weken of maanden bezig met procedures.”
Een van de grootste valkuilen in coldcase-onderzoek is volgens hem tunnelvisie. “Als je te hard in één verhaal gelooft, word je blind voor alternatieven.” Binnen het bureau wordt daar actief tegenin gewerkt door met verschillende scenario’s te blijven schuiven. Die aanpak vormt ook de kern van Cold Case Campus, waarbij deelnemers kennismaken met de criminele driehoek, tijdlijnanalyse, het identificeren van persons of interest en scenariodenken. “Omdat iedereen welkom is, krijgen we vaak verrassende invalshoeken.”
Nooit opgeven
“We merkten dat mensen uit heel België en Nederland naar Aarschot kwamen, maar dat de afstand soms een drempel was.” Kortrijk voelde snel juist. Tijdens een bezoek aan Boektopia wandelde Wertelaers langs de Leie en dacht aan een onbekende man die daar eind jaren negentig dood werd aangetroffen. “Al meer dan 25 jaar wacht hij tot iemand hem zijn naam teruggeeft. Dat soort verhalen laat me niet los.” De ontdekking van Villa Pura Vida als locatie gaf de doorslag.
Wie in de zaal zit? “Iedereen”, lacht hij. “Van truecrime-liefhebbers tot professionals uit politie en opsporing. Van boekhouder tot buschauffeur, van therapeut tot ondernemer. Iedereen leert bij én draagt bij.”
“Van boekhouder tot buschauffeur, van therapeut tot ondernemer. Iedereen leert bij én draagt bij”
Toegewijd team
Zijn bureau werkt vandaag aan acht dossiers. In één ervan werd recent nieuw onderzoek opgestart, in zeven andere nog niet. “Dat ene succesje is brandstof voor de rest. Soms zit de doorbraak in een klein hoekje.” Die zoektocht vraagt ook zorgvuldigheid. “We beloven nabestaanden geen hoop, alleen dat we zullen zoeken.” Cold Case Bureau Van Meerbeeck is een non-profitorganisatie, gedragen door een klein maar toegewijd team. “Er is hier geen plaats voor halve detectives. Nabestaanden verdienen beter.”
Wanneer een cold case echt afgesloten is? Wertelaers twijfelt. “Als het lichaam gevonden is? Als iemand bekent? Of als politie en parket opnieuw aan de slag gaan? Een achterblijver zei onlangs: ‘Ik zal misschien altijd blijven zoeken, maar ik zoek niet meer alleen.’ Dat voelde als erkenning.”
