Omdat Europa het vervoer op de weg wil ontlasten, investeert het onder meer in goederenvervoer op het water. Er bestaan plannen om de Schelde met de Seine te verbinden. Wellicht duurt het nog vijftig jaar eer grote containerboten via de binnenwateren naar Parijs zullen varen, maar als het ooit zo ver komt, dan moet ook de Schelde vlot bereikbaar zijn. Schippers die nu van Kortrijk naar de Boven-Schelde willen, moeten een omweg van 138 kilometer maken omdat de drie historische, beschermde sluizen die de boten van de Leie naar het kanaal Bossuit-Kortrijk kunnen leiden, slechts vaartuigen tot 350 ton kunnen laten passeren. Elders op het kanaal varen nu boten tot 1.350 ton. Na de werkzaamheden mikt men op mastodonten tot 3.000 ton.
...

Omdat Europa het vervoer op de weg wil ontlasten, investeert het onder meer in goederenvervoer op het water. Er bestaan plannen om de Schelde met de Seine te verbinden. Wellicht duurt het nog vijftig jaar eer grote containerboten via de binnenwateren naar Parijs zullen varen, maar als het ooit zo ver komt, dan moet ook de Schelde vlot bereikbaar zijn. Schippers die nu van Kortrijk naar de Boven-Schelde willen, moeten een omweg van 138 kilometer maken omdat de drie historische, beschermde sluizen die de boten van de Leie naar het kanaal Bossuit-Kortrijk kunnen leiden, slechts vaartuigen tot 350 ton kunnen laten passeren. Elders op het kanaal varen nu boten tot 1.350 ton. Na de werkzaamheden mikt men op mastodonten tot 3.000 ton.Zet die historische sluizen dan in een museum en verbreed of verdiep het kanaal waar nodig, wil de doorsnee mens dan al eens denken. Maar de doorsnee mens zit niet op de administratie van een overheidsagentschap als de Vlaamse Waterweg. Daar bedacht men dat het kanaal in dat laatste stuk niet per se rechtdoor moet. Er kwam een voorstel voor een bypasstracé, waarbij een nieuw stuk kanaal zou gegraven worden. Dat plan werd in januari aan de omwonenden voorgelegd en lokte heel veel reacties en ook een hoop tegenvoorstellen uit. Met het gevolg dat de Vlaamse Waterweg op de recente infomarkten een derde voorstel op tafel legde: het ringtracé. Daarbij zou het kanaal in Kortrijk gelijklopen met de R8. Maar dat betekent ook dat er over een grote lengte een nieuw stuk kanaal dient gegraven te worden, en dat tal van gebouwen en stukken natuur plaats moeten ruimen voor water, tunnels en bruggen.Het kanaal dat in Bossuit bij de Schelde begint, versmalt 15 kilometer verder, ter hoogte van Kortrijk, tot een waterloopje waarop alleen plaats is voor plezierbootjes. Schepen met de lengte van een voetbalterrein en de breedte van een paar huizen, gaan daar uiteraard niet door. Terwijl het precies zulke schepen zijn die de Europese Unie en de Vlaamse Waterweg door het kanaal willen zien passeren. "Wie in Kortrijk langs het kanaal woont of het laatste stuk van de vaart, weet al veertig jaar dat de rivier vroeg of laat zou verbreed worden en dat er ooit een onteigening kon komen", aldus Filip Deblaere. Hij heeft een bedrijf van aanhangwagens in de Stasegemsesteenweg. Een bedrijf dat hij zou kunnen verliezen als er gekozen wordt voor het bypasstracé. "Vroeger was er afgesproken dat ze het traject tussen de Wikings en sluis 9 enkel verkeer zouden maken. Alternerend verkeer. Ze verwachten dat er zes schepen per dag zullen door dat laatste stuk kanaal varen. Het is dus niet dat er veel boten zullen moeten wachten tot de tegenliggers gepasseerd zijn. Ik zeg het: het enige traject dat wij hier altijd gekend hebben is rechtdoor. Het is het kortste traject, 800 meter, het goedkoopste en er zullen het minst gedupeerden zijn. Het decoratiebedrijf Meuleman is om die reden verhuisd uit de Abdijkaai. Ze zijn naar de Stasegemsesteenweg getrokken, hebben daar een hypermodern gebouw op 1,6 hectare gezet, maar als ze pech hebben, wordt dat straks gesloopt in plaats van het gebouw dat ze verlaten hebben."Op de infovergadering in Harelbeke staat Kortrijkzaan Gilles Dutoit naar de kaart van het rechtdoortracé te staren. "Mijn ouders hebben een zaak in de Stasegemstraat," zegt hij. "Ik ben eigenlijk met de plannen voor het kanaal opgegroeid. Al die tijd was er alleen sprake van het rechtdoortracé. Het is ook het meest logische traject. Een klein kind ziet dat. Je hoeft niet naar school geweest zijn om uit de plannen te kunnen opmaken dat rechtdoor de meest betaalbare en beste optie is." Het is een traject waarbij het bestaande kanaal bij de versmalling wordt verbreed en er bijgevolg ook wat huizen plaats zullen moeten ruimen. "Maar dat is niets in vergelijking wat er aan werkzaamheden en investeringen bij de andere trajecten nodig is. Het is ronduit megalomaan als je bedenkt wat er voor de andere projecten nodig is. Een tunnel op de Gentsesteenweg, onder het kanaal? Komaan zeg. Wie zal dat betalen?" Ook die vraag werd voorlopig nog niet beantwoord. Op de infomarkt kregen mensen voorlopig alleen te horen dat 'de hoofdvraag die we ons vanavond stellen is, of we ons de juiste vragen stellen om het onderzoek goed te voeren'.Filip Deblaere en zijn buurman Franky Vanrobaeys hebben iets weg van Statler en Waldorf. Al was het maar omdat je net als bij de commentaren van de oude knarren uit de Muppetshow geneigd bent om begripvol te knikken. "Normaal gingen we nu weten welk traject ze zouden kiezen", zegt Franky. "Maar we weten nog van niets. We mogen vragen stellen, maar we krijgen geen antwoorden." Filip neemt over: "Wie gaat er beslissen? De ene of andere knoeier op het ministerie, die de situatie niet kent maar een stylo kan vasthouden. Genoeg om een krabbel te zetten. Ik stelde hier net aan de tafel bij de kaart van het bypass-tracé de vraag wat de voor- en nadelen van dat tracé zijn. Ze zeiden dat ze hier niet beoordelen. Hoe ga je dan een rapport maken voor de politici die moeten beslissen? Je moet toch kunnen zeggen: dat kost ongeveer zoveel, ge stoort er zoveel mensen mee, zoveel industrie, zoveel werkgelegenheid." Of je het nu op een kaart ziet of in het echt: het brede kanaal dat ter hoogte van Kortrijk opeens een beekje wordt, smeekt haast om een verbreding. Maar de kleine, krakkemikkige sluizen die het smalle kanaal scheiden van de Leie, blijken beschermd antiek en zitten in de weg. In het dossier rond de opwaardering van het kanaal worden ze bestempeld als 'cultureel erfgoed'. Het is een argument om de verbreding van het laatste stukje van de vaart als onhaalbaar af te doen. "Belachelijk natuurlijk," zegt een van de vele omwonenden die voor het rechtdoortracé pleit. "Met dezelfde argumenten deed iedere boer het nog met een trekpaard in plaats van een tractor. Je gaat toch geen honderd man onteigenen om twee 'sluizekes' te redden." Filip Deblaere gniffelt. "Die sluizen zijn van 1800 en oneffen. In sluis nummer negen, die het dichtst bij de brede vaart komt, hebben ze splinternieuwe metalen deuren geplaatst. De eikenhouten deuren zijn weg. Als het kanaal afslaat voor de sluizen, staat er geen water meer in dat sas. Hoe zou dat ook kunnen? De Leie ligt 8 meter dieper. Dus ze gaan dat daar laten staan met twee ijzeren deuren in, en dat is dan een geklasseerde sluis. En dat sluizeke aan de Gentsesteenweg. Ocheere. Het is het afsmijten niet waard. De stenen vallen er nu al uit de muur."In het verkiezingsprogramma van Team Burgemeester stond te lezen dat ze voluit gaan voor een nieuw te graven stuk kanaal. Het laatste stuk kanaal ter hoogte van de Abdijkaai zou een open zwemvijver worden. "Ze kunnen nu al het open zwembad maar twee maanden openhouden omdat ze geen redders vinden," snuift Filip Deblaere, "en opeens gaan ze redders hebben voor een zwemvijver van 200 meter!" Zelfs als er voor het rechtdoortracé gekozen wordt, is er een kans dat het open zwembad en ook het terrein van de Wikings gered wordt. En dat de open zwemvijver mogelijk wordt. Er ligt ook een plan op tafel voor een mini-bypass. Waarbij het laatste stuk vaart zou blijven liggen en het kanaal aan de brug van de Gentsesteenweg naar rechts zou afslaan rond het terrein van de Wikings. Filip Deblaere schudt het hoofd van onbegrip: "Alsof die chique heren met hun tennisrackets niet elders een balletje kunnen slaan. Wonen en werken is toch belangrijker dan recreatie?"Toen zeven jaar geleden de 150ste verjaardag van het kanaal werd gevierd, pleitte de provincie nog voor de recreatieve functie van het kanaal en wou men overal rustplekken inrichten en pontons, platforms en uitkijkposten voorzien. Die zullen allemaal overhoop gevaren worden als straks die mastodonten met containers, drie verdiepingen hoog, het kanaal aandoen. Dat zulke varende fabrieken niet op hun plaats zijn in een dichtbebouwd centrum is de reden waarom de Vlaamse Waterweg begin dit jaar op een eerste vergadering voor omwonenden en andere belanghebbenden een alternatief traject voorstelde, dat het bypasstracé werd genoemd. Daarbij komt het kanaal in de deels open ruimte tussen Kortrijk en de R8 te liggen. Daar kregen enkele mensen die nog maar net gebouwd hadden te horen dat ze binnenkort misschien hun woning verliezen. "Ik snap niet dat ze bouwvergunningen afleveren, terwijl ze goed weten dat we mogelijk binnen enkele jaren onze nieuwgebouwde huizen weer moeten slopen," klonk het hier en daar. "Waarom doen ze dat? Ik versta het niet. Ge moet toch een klein beetje vooruitziend zijn", aldus Filip.Maar dat blijkt de normale gang van zaken. "Zolang er geen zekerheid is over het tracé en het scenario dat uitgevoerd zal worden, is er geen juridische grond om van start te gaan met de grondverwervingen", legt woordvoerder Claudia Van Vooren uit. Op de infovergaderingen was er iemand die een woordje meer uitleg gaf over de onteigeningsprocedures, maar bedragen werden nog niet genoemd. "Ik heb van iemand gehoord dat de Vlaamse Waterweg royaal is met vergoedingen bij onteigeningen," konden we opvangen. "Als je recent nog werken aan je huis gedaan hebt, dan kan je ook die bedragen terugkrijgen als je nog de facturen hebt." Maar intussen is het afwachten welke huizen onteigend zullen worden. "En tot die tijd moet je er niet aan denken je eigendom te verkopen of er kosten aan te doen. Wacht maar, straks als ze hun keuze maken voor een traject, dan begint het met de rechtszaken: eerste aanleg, beroep, cassatie. Tegen dat alles opgeklaard is, zijn we vijftien jaar verder. Ik ken zo iemand die bij de werken aan de Leie dertig jaar in een huis gewoond heeft dat hij moest laten verloederen." Filip Deblaere wrijft zich in het gezicht: "Ik verhuur een deel van mijn gebouwen aan een bedrijf waar het heel goed gaat. Ze willen extra mensen aanwerven, maar dan moet ik burelen bijbouwen. Maar stel dat mijn eigendom gesloopt wordt, mag dat dan wel? En doe ik het niet, dan vertrekt mijn huurder."Op de infomarkt in Harelbeke zijn er enkele natuurliefhebbers die vinden dat de boten zoveel mogelijk door de industriezones zouden moeten gaan. "Dan zouden ze ook zeker de Oude Leiearm niet treffen. Eigenlijk zou de burger moeten beter worden van dit hele project. Er zullen hier een aantal mensen rijker van worden, maar de leefbaarheid zou omhoog moeten. Het leven zou rijker moeten zijn. Maar dat vind je in al deze plannen moeilijk terug. Er zou meer plaats moeten komen voor natuur, maar ik zie dat er vooral aan de economie gedacht wordt. Terwijl intussen toch wel merkbaar is dat de groeilimiet van onze economie bereikt is."Duidelijkheid is er dus nog niet. Al weet iedereen wel zeker dat er nog heel wat water het kanaal zal stromen eer er iets gebeurt.