Zwakkere prestaties bij leerlingen beroepsonderwijs: “Sommige lezen op een niveau eind 2de leerjaar en dat als 12-jarige”

Joke Vanhoorne (Dienst Economie, Internationale Samenwerking en Onderwijs), onderzoeker Hermine Vermeersch, gedeputeerde Sabien Lahaye-Battheu en onderzoeksleider Hans Vandenbroucke, vestigingscoördinator van CLB Westhoek in Ieper. © (Foto LB)
Laurie Bailliu
Laurie Bailliu Medewerker KW

De CLB’s van West-Vlaanderen hebben, in samenwerking met de Hogeschool Vives Sociaal-Agogisch werk, een onderzoek uitgevoerd naar het prestatiepeil en het welbevinden van de leerlingen bij de start van 1 beroepssecundair onderwijs (1B SO).

“Leerlingen uit 1B zijn niet zwakbegaafd, maar sommigen hebben wel grote leerachterstanden. We stellen vast dat leesprestaties van de leerlingen 1B de voorbije acht jaar sterk gedaald zijn, net als spellen en de tafels. Sommige lezen beneden de drempel van de geletterdheid”, vertelt Hans Vandenbroucke, vestigingscoördinator van CLB Westhoek in Ieper.

Lezen, wiskunde en wetenschappen gaat bij Vlaamse jongeren achteruit. “Bijna één op vijf van de 15-jarigen haalt het basisniveau voor leesvaardigheid niet. Dit betekent dat die leerlingen niet in staat zijn de teksten functioneel te gebruiken en de nodige informatie eruit te halen. De groep leerlingen in de B-stroom werd zwakker en de leerkrachten uit de lagere school wisten niet meer wanneer ze kinderen naar 1B konden sturen. De West-Vlaamse CLB’s besloten om een onderzoek uit te voeren naar het prestatiepeil van de leerlingen in 1 beroepssecundair onderwijs (1B SO)”, zegt onderzoeksleider Hans Vandenbroucke, vestigingscoördinator van CLB Westhoek in Ieper. Hermine Vermeersch voerde het onderzoek uit. Het onderzoek werd een samenwerking tussen West-Vlaamse CLB’s, 33 secundaire scholen en de Hogeschool Vives.

Leerachterstand

“Leerlingen uit 1B zijn niet zwakbegaafd, maar sommigen hebben wel grote leerachterstanden of een leerproblematiek. Wie start in 1B heeft doorgaans geen getuigschrift basisonderwijs. Deze leerlingen hadden het in de (buitengewone) lagere school dus ook niet makkelijk. Zo’n 1 op 10 gaat na de lagere school naar 1B. In Vlaanderen zijn dat ongeveer 9.400 leerlingen. De B-stroom breidt ook uit. Wanneer je in het 6BSO komt, dan zit één op vier in de B-stroom”, vertelt Hans. Een steekproef werd genomen bij 654 West-Vlaamse leerlingen en 115 leerlingen in Oost-Vlaanderen. “Het lees- spellings- en rekenpeil werd onderzocht. Daarnaast hebben we ook onderzocht of er een evolutie is in vergelijking met vroeger, voor het M-decreet (dit is een decreet van het Vlaams Parlement dat het buitengewoon onderwijs en het inclusief onderwijs in Vlaanderen hervormt vanaf 1 september 2015. M staat voor maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, red.).

Leesprestaties

“Uit het onderzoek is gebleken dat de leesprestaties van de leerlingen 1B de voorbije acht jaar sterk gedaald zijn, net als spellen en de tafels. Één op zeven leest op een peil eind 2de leerjaar of lager en dat op 12-jarige leeftijd. Dit is beneden de drempel van de geletterdheid. De groep leerlingen in 2013 had voor het lezen van een tekst 199 seconden nodig om de tekst te lezen. De groep uit 2021 had hiervoor 228 seconden nodig. Dat is bijna 30 seconden trager. Hetzelfde geldt voor woorden lezen, ook daar werden minder woordjes gelezen. Wat de wiskundeproef betreft, zagen we dat bij het vermenigvuldigen de groep in één minuut 10 tafels correct konden oplosse. Vroeger konden ze er bijna 15 oplossen. Op vlak van toegepaste wiskunde wordt er wel behoorlijk stand gehouden.”

Corona heeft hierbij een impact gehad op de kinderen, maar er is meer. “Kinderen hebben nu ook een GSM en spenderen meer tijd tijdens het games. Het verdwijnen van het type 8 BLO door het M-decreet heeft hier zeker ook mee te maken. Die leerlingen, die toen in het buitengewoon onderwijs zaten met een lees-of rekenstoornis, kregen heel specifieke training. Ze moeten nu verder in het gewoon onderwijs. De scholen doen veel inspanningen, maar dat is onvoldoende systematisch. Nu starten deze leerlingen met een grotere leerachterstand in 1B”, zegt Hans.

Leesoffensief

“Deze groep moet blijvend gestimuleerd worden op deze basisvaardigheden, ook al zitten die leerlingen in leerjaar 4, 5 of 6. Gelukkig merken we dat alle leerlingen na 1B nog vooruitgang maken in het lezen in 2B. Na een halfjaar werd er ongeveer 20 seconden sneller gelezen en werden er 10 woorden meer gelezen. Dit betekent dat het specifiek onderwijs van 1B een gunstig effect heeft. Ook op vlak van welbevinden werd onderzoek gedaan en daar zien we dat leerlingen zich ook beter gaan voelen.”

De leerlingen met leerachterstand blijvend stimuleren en remediëren is belangrijk. “Lezen moet overal toegepast worden. Dat kan in elke les. In de wiskundeles kan bijvoorbeeld gevraagd worden om de oefeningen luidop voor te lezen. Of met de klas naar de bibliotheek trekken om boeken uit te lenen. Op ouderbetrokkenheid moet ook ingezet worden, want het is een gedeelde taak. De ouders moeten ook de tools krijgen om aan de slag te kunnen. Oefenen is zeer belangrijk”, zegt Hans.

Financiële ondersteuning

Het onderzoek werd gefinancierd door het fonds voor het Flankerend Onderwijsbeleid van de provincie West-Vlaanderen. “Het is belangrijk om deze projecten te ondersteuning. Je schoolcarrière is bepalend voor je verdere beroepsleven. Iemand die zonder diploma de school verlaat, heeft het moeilijker om een job te vinden of om een job uit te oefenen. De groep die zonder diploma de school verlaat, wordt ook groter. Ik ben bezorgd, want leerlingen verlaten de lagere school minder goed in vergelijking met vroeger omwille van verschillende redenen. Dat is niet goed en daar moeten we met verenigde krachten aan werken. Lezen leer je op school, maar het is ook vooral oefenen. Het is veel ruimer dan de scholen alleen”, zegt Sabien Lahaye-Battheu, gedeputeerde van de provincie West-Vlaanderen, bevoegd voor Onderwijs.

Zeg et ne keer

Waar heb je een fout gezien of heb je zelf een suggestie? Laat het ons dan weten.