https://api.mijnmagazines.be/packages/navigation/

West-Vlaamse ooggetuigen over de aanslag die de wereld veranderde: “Nine Eleven zorgde voor een schokgolf”

Philippe Verhaest

Zaterdag is het exact twintig jaar geleden dat twee Boeings 767 zich in de Twin Towers van het World Trade Center in New York City boorden en zo de wereld fundamenteel in een andere plooi legde. Heel wat West-Vlamingen zagen de aanslag met eigen ogen gebeuren. Wij zochten twee van hen opnieuw op. “De verbondenheid bij de New Yorkers viel meteen op. In de donkerste momenten komt het beste in de mensen naar boven.”

In de vroege ochtend van dinsdag 11 september 2001 trekken duizenden pendelaars nietsvermoedend richting hun werkplek in New York City, misschien wel de meest bruisende stad ter wereld. Maar wanneer om 8.46 uur lokale tijd American Airlines-vlucht 11 in de noordelijke toren van het World Trade Center – sinds begin jaren zeventig een van dé iconen van The Big Apple – crasht, wordt Nine Eleven de dag waarop de hele wereld een andere weg inslaat. 17 minuten later boort United Airlines-vlucht 175 in de zuidelijke toren.

Sindsdien weet zowat iedereen nog perfect waar hij zich bevond en wat hij aan het doen was op het moment van de dubbele aanslag. “Dat geldt ook voor mij”, zegt Catherine de Zegher (66). De Kortrijkse woonde en werkte destijds in hartje NYC, waar ze directeur was van het Drawing Center, een instelling die zich inzet voor de tekenkunst. “Ik mocht me van 1997 tot 2007 New Yorker noemen. Een prachtige stad, maar na Nine Eleven werd alles toch wat anders.”

Het was alsof we in een slechte rampenfilm waren beland, we konden onze ogen niet geloven – Catherine de Zegher

Catherine hing die bewuste ochtend aan de telefoon met haar mama toe ze boven haar appartementsgebouw een vliegtuig hoorde voorbij razen. “Ik woonde op amper 500 meter van het WTC en zei tegen mijn mama dat ik het gevoel had dat het bewuste vliegtuig in een van de Twin Towers zou crashen. Net toen ik die woorden uitsprak, zag ik door mijn keukenraam die voorspelling realiteit worden.”

Compleet in shock rende ze naar haar buurvrouw Alex, met wie Catherine nog altijd een goed contact heeft, en samen gingen ze vanop het dak van het gebouw poolshoogte nemen. “En toen gebeurde het”, zucht ze. “We zagen hoe het tweede vliegtuig de tweede toren invloog en in lichterlaaie zette. Het was alsof we in een slechte rampenfilm waren beland, we konden onze ogen niet geloven.”

Uit as herrezen

Catherine vluchtte op advies van de autoriteiten een vijftal dagen de stad uit, want de luchtkwaliteit in de omgeving van haar woonst en werkplek was erbarmelijk. “De implosie de Twin Towers had heel wat asbestdeeltjes verspreid. Gelukkig kon ik bij vrienden in Long Island terecht, maar ik keerde al snel terug. Als directeur van mijn organisatie moest ik gewoon ter plekke zijn en wilden we ook opnieuw aan de slag gaan.”

Wat Catherine toen opviel, was de enorme verbondenheid onder de New Yorkers. “Iedereen stond voor elkaar klaar. Er was geen onderscheid meer tussen rang of stand, laat staan ras. In de donkerste momenten komt vaak het beste in de mensen naar boven. Zelfs twintig jaar later is dat gevoel me bijgebleven. Je kan het nog het beste vergelijken met de massale hulp die Vlamingen aan de door overstromingen getroffen gebieden in Wallonië nu bieden.”

Catherine de Zegher met haar zoon Samuel voor de beroemde torens. De Kortrijkse werkte van 1997 tot 2007 in New York.
Catherine de Zegher met haar zoon Samuel voor de beroemde torens. De Kortrijkse werkte van 1997 tot 2007 in New York. © GF

Na haar New Yorkse periode bouwde Catherine nog een mooie carrière in eigen land uit, onder andere als directeur van het Museum voor Schone Kunsten in Gent. “Al zal New York altijd in mijn hart zitten. Omwille van de aanslagen, maar ook door de vele vriendschappen die ik er heb opgebouwd. Het is een unieke stad, een plek die na een mokerslag zichzelf opnieuw heeft uitgevonden en letterlijk uit de as is herrezen.”

Nu zaterdag zullen de gebeurtenissen van twintig jaar geleden opnieuw door haar hoofd spoken, zegt ze. “Ik denk dat ik de hele dag met een half oog naar CNN zal kijken”, glimlacht ze. “Hoe je het ook draait of keert: Nine Eleven zorgde voor een schokgolf doorheen de hele wereld. Die dag verloren bijna 3.000 mensen het leven, een veelvoud daarvan raakte gewond. Dat mogen we nooit vergeten.”

Door oog van de naald

Ook de Lichterveldse kunstenaar Nick Ervinck (40) beleefde de terroristische daad vanop de eerste rij. Hij ondernam net toen, samen met enkele vrienden, een groepsreis naar New York en zat die bewuste ochtend in de metro richting World Trade Center. “We waren van plan om net die dag de Twin Towers te bezoeken. In het metrostel ging plots het nieuws rond dat een sportvliegtuigje in een van de toren beland was en enkele haltes later werden we verplicht om uit te stappen”, graaft Nick in zijn geheugen.

Catherine de Zegher anno 2021.
Catherine de Zegher anno 2021. © GF

“Toen we bovengronds kwamen, zagen we meteen de twee enorme rookpluimen. Die dag hadden we wat vertraging opgelopen en daardoor zijn we een half uurtje later dan gepland op pad vertrokken. Was dat niet het geval, dan bevonden we ons meer dan waarschijnlijk in een van de bovenste verdiepingen van het WTC en zat ik hier vandaag niet meer… Bevreemdend. We zijn toen door het oog van de naald gekropen.”

Nick, die toen een opleiding 3D & Multimedia volgde, had enkele foto- en cameratoestellen bij zich en draaide meteen de knop om. “Ik begon als een gek alles te registreren en heb die dag door mijn lens bekeken. Dat gebeurde in een reflex. Zo kon ik een zekere afstand inbouwen, wat waarschijnlijk ook verklaart waarom ik later geen psychologische hulp nodig had. Zowat de helft van onze groep had nadien nood aan een gesprek, bij mij is de grootorde van de impact pas veel later gekomen.”

Afgerukte lichaamsdelen

De Lichterveldenaar maakte die dag honderden foto’s en registreerde úren aan beeldmateriaal. “Ik interviewde zelfs mensen die uit de Twin Towers gevlucht waren. Iemand vertelde me dat hij zijn collega had moeten achterlaten en dat die waarschijnlijk al overleden was. Anderen beschreven dan weer hoe ze op straat tussen afgerukte lichaamsdelen hadden gewandeld of dat ze door de aanslagen dakloos waren geworden. We hebben ook mensen vanuit het WTC naar beneden zien springen. Dat doet toch iets met je.”

Uiteindelijk verbleef Nick met zijn gezelschap een kleine drie weken in New York. “Een week langer dan gepland, want het Amerikaanse luchtruim was hermetisch afgesloten. Wat we na de aanslagen nog gedaan hebben? Door de stad gedwaald, denk ik. Van die hele reis is 11 september nog haarscherp, de rest is erg flou.”

We gingen nietsvermoedend op citytrip en bevonden ons plots middenin een van de grootste tragedies van onze moderne tijd – Nick Ervinck

Een jaar later verkocht Nick zijn beeldmateriaal aan VTM, die het toen tijdens de herdenkingsuitzendingen gebruikte. “Ik was toen nog student en heb daar meer dan waarschijnlijk een erg slechte financiële deal gesloten”, glimlacht hij. “Maar het klopt dat ik over unieke beelden beschik. We gingen nietsvermoedend op citytrip en bevonden ons plots middenin een van de grootste tragedies van onze moderne tijd.”

Veiligheid: illusie

De beelden zelf heeft Nick de voorbije twintig jaar amper bekeken. “Daar heb ik geen behoefte aan, al zullen mijn gedachten zaterdag zeker naar die elfde september van twee decennia geleden afdwalen… Ik heb de voorbije jaren New York ook enkele keren beroepsmatig bezocht, maar Ground Zero heb ik altijd links laten liggen. Ik hoef het hele verhaal niet op te zoeken, vind ik. Al heeft het drama me wel één grote les geleerd: veiligheid is een illusie. Je kan alles nog zó goed controleren, tegen enkele gekken die een vliegtuig kapen en in een wolkenkrabber crashen, kán je je gewoon niet wapenen.”

“Weet je wat het meest spijtige is? Na Nine Eleven brak de oorlog in Afghanistan los om de Taliban van de kaart te vegen. Twee decennia later is het Amerikaanse leger er halsoverkop vertrokken en voert de Taliban er opnieuw het hoge woord. Alsof alles voor niets geweest is.”

Zeg et ne keer

Waar heb je een fout gezien of heb je zelf een suggestie? Laat het ons dan weten.

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten