De Haan dankt zijn ontstaan aan de tramlijn Oostende-Blankenberge, die vanaf 1886 door de duinen van Klemskerke en Vlissegem tufte. Drie ondernemende heren kwamen op het idee om in dat stuk natuurschoon een villawijk te bouwen. In 1889 kregen ze daarvoor 50 hectare duinen voor 90 jaar in erfpacht - in 'concessie' - van de Belgische staat. De Concessie behoort deels tot Klemskerke, deels tot Vlissegem. De Haan was nooit een afzonderlijk dorp, maar het werd in 1977 wel de naam van de fusiegemeente, waarvan de Concessie het centrum is.
...

De Haan dankt zijn ontstaan aan de tramlijn Oostende-Blankenberge, die vanaf 1886 door de duinen van Klemskerke en Vlissegem tufte. Drie ondernemende heren kwamen op het idee om in dat stuk natuurschoon een villawijk te bouwen. In 1889 kregen ze daarvoor 50 hectare duinen voor 90 jaar in erfpacht - in 'concessie' - van de Belgische staat. De Concessie behoort deels tot Klemskerke, deels tot Vlissegem. De Haan was nooit een afzonderlijk dorp, maar het werd in 1977 wel de naam van de fusiegemeente, waarvan de Concessie het centrum is."Sinds 1995 is het geheel beschermd als dorpsgezicht", vertelt burgemeester Vandaele. "Daarnaast is er een bpa (bijzonder plan van aanleg, red.) van de gemeente, dat de gemeenteraad vorig jaar nog eens unaniem herbevestigde. Toch gebeurt het wel dat eigenaars de regels rond erfgoed en ruimtelijke ordening overtreden. Meestal zit dat in de sfeer van omheiningen, aanleg van tuinen of kleine renovaties, zoals het vervangen van houten ramen door plastic. Wij stuurden alle eigenaars een brief om hen daar nog eens op te wijzen, want als er achteraf discussie ontstaat, kost het veel geld om het weer in orde te brengen. En het is niet leuk als je iets weer moet afbreken.""Let wel: wij als gemeentebestuur controleren dat niet zelf. Dat is het werk van het Agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid. Meestal zijn het de eigenaars die een overtreding bij hun buur signaleren. Zij houden zich wel aan de regels en verwachten dat hun buren dat ook doen. Of ze vrezen dat hun eigendom in waarde zal verminderen als niet de hele omgeving intact is. Als medewerkers van Onroerend Erfgoed komen kijken, stellen ze in de omgeving vaak nog meer overtredingen vast. Vorige week waren ze nog op pad en stelden tien inbreuken vast. En dan stellen ze pv's op.""Met de brief willen we de mensen wijzen op de lasten en de lusten die verbonden zijn aan wonen in de Concessie", vervolgt de burgemeester. "We willen hen beschermen tegen zichzelf en zorgen dat ze niet achteraf moeten zeggen: 'we wisten het niet'. De regels horen erbij en zorgen ervoor dat je pand meer geld waard is. Sinds 2011 bestaat voor de Concessie het grootste herwaarderingsplan van Vlaanderen. Toenmalig Vlaams minister Geert Bourgeois (N-VA) nam dat besluit op mijn vraag. Daardoor kunnen inwoners subsidies krijgen voor bepaalde werken aan hun pand."De subsidies maken veel, maar niet alles goed, zegt Jutta De Wolf. Zij werkt als syndicus bij Immobilia Woestyn, gevestigd in een typisch Haanse villa. "Als je wil schilderen, komen de mensen van Erfgoed krabben op de muren om de originele kleur terug te vinden. Bij het pand hier aan de overkant werd zo duidelijk dat de gevel op het gelijkvloers vroeger niet geschilderd was. Daar moesten de verflagen verwijderd worden tot op de bakstenen. Het resultaat is mooi, maar het heeft enorm veel werk, tijd en geld gekost. De subsidies waren ontoereikend.""Nieuwe ramen en deuren moeten in hout zijn, niet in plastic of pvc. Nochtans bestaat er goede namaak, waarbij je het verschil niet ziet. Je moet er al op kloppen om te voelen dat het geen hout is. Voor het onderhoud maakt dat toch een groot verschil. Ook verfkleuren zijn soms voor discussie vatbaar. De originele kleur is niet altijd meer zichtbaar of kan in het verleden ook al eens veranderd zijn. Er komt veel tijd en administratie bij kijken. Een groot werk kan je wel over twee jaar spreiden en twee keer subsidie krijgen", aldus Jutta. "Maar hoe dan ook is een Concessiehuis meer waard als het volledig in orde is. Die huizen maken de charme uit van De Haan.""We kunnen niet anders dan streng zijn", zegt Wilfried Vandaele. "We werken nauw samen met Onroerend Erfgoed en hebben hen constant nodig. En via het herwaarderingsplan zijn al ettelijke miljoenen euro's uit Vlaanderen naar De Haan gevloeid. De eigenaars kunnen er inderdaad meer uit halen als ze de aanvraag over meerdere jaren spreiden. Er zijn dus lusten, maar ook lasten. Mensen moeten zich aan de regels houden. We kunnen daar niet van afwijken. Die cottagevilla's zijn nu eenmaal het paradepaardje van De Haan. Het is onze kip met de gouden eieren."De Concessie is niet altijd zo stevig verankerd geweest als nu. In de jaren 60 kwamen op de zeedijk gebouwen die hoger waren dan oorspronkelijk toegelaten en in de jaren 70 volgden nog enkele gebouwen die niet conform waren. In 1977 ontstond een actiecomité en de problematiek van de Concessie leidde in 1982 tot het ontstaan van een nieuwe politieke partij, 'De Haan 2000'. Het is daar dat burgemeester Vandaele zijn eerste stappen in de politiek zette. Ook bij andere partijen waren leden van het actiecomité actief.In 1986 legde een ministerieel besluit het bpa Concessie vast, waarin de oorspronkelijke stedenbouwkundige voorschriften min of meer werden bevestigd. Enkele gebouwen in de buurt van het karakteristieke tramstationnetje waren al in 1981 als dorpsgezicht beschermd en enkele panden, waaronder het tramstationnetje en het huidige gemeentehuis, kregen een bescherming als monument. Toch bleef de Concessie een politiek discussiepunt, zeker toen de Coeur Volant in de Normandiëlaan met sloping bedreigd werd. Uiteindelijk bleef het pand bestaan, maar werd er een appartementsgebouw tegenaan gebouwd. Op 8 maart 1995 werd de hele Concessie als dorpsgezicht beschermd."De discussie over de Concessie tekende de politieke geschiedenis van De Haan", bevestigt Wilfried Vandaele. "En het bepaalde ook mijn eerste politieke stappen. Ik kon ook een en ander bereiken via partijgenoten die toen minister waren: de bescherming in 1995 door Johan Sauwens, het herwaarderingsplan van 2011 door Geert Bourgeois. De Concessie mijn kindje? Zo zou ik het niet noemen. Ik woon zelf niet in de Concessie en zie dat heel rationeel. Ons onroerend erfgoed bepaalt ons imago en heeft een economisch-toeristisch belang voor De Haan. Het is ons visitekaartje. En intussen beseft iedereen dat wel."Amsterdammer Jacques Kwak heeft een prachtige cottagevilla aan de Albertlaan in De Haan, vlak tegenover het park La Potinière. Hij vertoeft er regelmatig met zijn vrouw, soms ook met de kinderen en kleinkinderen. "Ons huis dateert uit 1900. Prachtig hé? Het is wel al veel verbouwd. Veertien jaar geleden hebben we het gekocht als tweede woonst. We verblijven hier zo'n drie maanden per jaar. Een prettig alternatief.""Wij hebben onlangs de ramen vervangen en er dubbel glas geplaatst", vertelt hij. "Maar de ramen zijn weer in hout. Wij vinden het heel prettig dat de hele buurt er zo uitziet en dat ook de eigenaars in de omgeving zich aan de bepalingen houden. Onze buren van Hotel Apostrophe lieten een betonnen aanbouw verwijderen en zo is hun huis weer meer zoals het oorspronkelijk was. Een hele verbetering", vindt Jacques. Aan de andere kant staat een veel recenter pand, helemaal niet in cottagestijl. "Dat is wel een dissonant. Maar wij houden ons aan de regels. Om de tuin opnieuw aan te leggen, hadden we een bouwvergunning nodig. Het ging vooral over de verhouding tussen verharding en niet-verharde oppervlakte. Als je het niet illegaal wil doen, moet je hier veel aanvragen. Maar wij doen het zo." Filip Van Steenberge woont al sinds 1983 in een typische villa aan de Memlinglaan, die dateert uit 1903. "Wij waren meteen verliefd op dit huis", vertelt hij. "Een oom van mijn vrouw is architect. Hij was erbij toen we het gebouw kochten en vertelde in het immokantoor dat we enkel de prijs van de grond wilden betalen, want dat we het huis zouden afbreken. In werkelijkheid was dat nooit de bedoeling, maar toen had het wel gemogen.""De indeling van het huis is goed en de ruimtes zijn perfect. Binnenin hebben we niets herschikt", aldus Filip. "Om te herschilderen, hebben we wel een voorstel moeten doen aan Onroerend Erfgoed. Kleurenfoto's van vroeger bestaan niet, maar ik heb wel geprobeerd kleuren terug te vinden. We konden aantonen dat de gevel altijd lichtere kleuren had en het houtwerk altijd donkerder tonen. En ons voorstel is zonder veel discussie aanvaard.""Erfgoed is minder rigide dan vroeger", weet Filip. "Vroeger wilden ze dat een soort verf werd gebruikt, maar de ervaring toonde aan dat de kwaliteit heel slecht was. Nu worden ook andere verven aanvaard. Het is een beetje geven en nemen. Je moet regels volgen, maar je krijgt ook subsidies. Je kan tot 25.000 euro per jaar inbrengen en krijgt daarvan 40 procent terug. Dat is heel positief. Sommigen benijden ons zelfs dat we in de Concessie wonen."